قرآن متکلم و جهان مخاطب

تذکر : این مضمون با دارا بودن اهمیت بلند و بالا بار دوم در سایت تحلیل به نشر رسید.قرآنکریمQu
نویسنده : داکتر محمدلله صخره
تاریخ انتشار باردوم :09.06.2020

دیر زمان قبل عادت داشتم که هر صبح اخبار جهان را از بخش عربی رادیوی مونت کارلو بشنوم رادیوی مذکور قبل از اخبار برنامهء را به زبان های مختلف منجمله عربی و فارسی زیر عنوان ساعت اصلاح پخش میکرد که مختص به بیان اموزه های دین عیسوی و دعوت به ان بود. بار ها از مبلغ عیسوی ظاهرا ایرانی در کنار ذم و قدح اسلام نیز میشنیدم که این مطلب را به عبارت های مختلف تکرار میکرد که مخاطب قران أعراب اند و محمد ص اعراب را مکلف به قبول اسلام میشمرد و غیر اعراب که مسلمان شده اند سفاهتی بیش نکرده اند و در چیزی بینی زده اند که برای ایشان نبود واینک که عیسی مسیح فضل نموده راه صلاح انان استماع به این “برنامهء اصلاح” است تا ترک اسلام گویند و رضای مسیح را دریابند و رستگار شوند.
در سایهء انتشار رسانه های مرئی و سمعی و کتبی چنین داعیه ولو که زیر هر عنوانی باشد بر زبان غیر مبلغین عیسوی نیز رشد یافته است علل و انگیزهء ان باشد بجایش ولی با عبور نظری بر استدلال طائفهء که پیشه ور این ادعا اند دریافتم که این طائفه در بیان ادعای خود دو نوع استدلال کرده اند یکی استدلال عمومی که مبتنی است بر انچه که انرا میتوان بحث آفاقی نامید. در بحث افاقی “حابل و نابل” از سوی مستدل خلط میشوند و مقولات این و ان به عاریت گرفته میشود و معجونی در قالب دلیل ارایه میشود و ممکن برای اثبات مدعا مفید باشد و ممکن هم نباشد .رد و نقض چنین بحث افاقی با بحث افاقی متقابل صورت میگیرد و چون دائرهء بحث های افاقی بسیار وسیع اند و مشتمل بر اطلاعات و مقایسات و اقتباسات اند داوری بر مبنای ان از زبان تا زبانی و از قلم تا قلمی فرق میکند. در این عرصه کتاب های بسیاری را اسلامیان از وجود خالق تا هدف خلقت وعبثیت اعتراف به وجود خالق و سپس قطع تعلق او به مخلوق, و ظهور انبیاء و خواص انبیاء و لوازم نبوت ووفرق ان ازمدعیان قدرت وبشارت نبی به نبیی بعدی وبالآخره ختم نبوت و بالآخره شاخصه های حق و لزوم اتباع مذهب حق و اینکه حق واحد است نه متعدد ولو که انسان در دام ظن تعدد ان بیفتد و کیفیت معذوریت انسان و عدم معذوریت انسان در چنین ظن, نوشتند و این نوشته ها را بطور متناثر یعنی پراگنده از دائرة المعارف کتب اسلامی اینجا و انجا میتوان دریافت. Continue reading

اسلام آیینی جهانی یا ویژۀ ام القُری و اطراف آن؟

نویسنده: فضل الرحمن فقیهی هروی استاد دانشگاه هرات

مقدمهQu.Ka

در یکی از صفحات مجازی توسط یکی از مدعیان نواندیشی، ادعا شده بود که گویا اسلام دینی محدود در مکۀ معظمه و اطراف آن بوده و قرآن کریم کتابی ویژۀ مردم مکه و نواحی کنار آن بوده است. نویسنده ادعا کرده که گویا صحابه اعم از خلفای راشدین و خلفای اموی و عباسی، بعد از رحلت پیامبر اسلام، برخلاف هدایات قرآن و برخلاف سیره و سنت نبوی به منظور کشورگشایی، اسلام را دینی جهانی و جاودانی معرفی کردند تا به اهداف کشورگشایی شان برسند.

همچنان ادعا کرده که گویا علمای اسلام اعم از متکلّمان، فقها، مفسّران و محدّثان در پهلوی خلفا و حاکمان خاموش ننشستند بلکه به تأویل نصوص پرداختهاند و آیین اسلام را جهانی معرفی داشتهاند.

نویسندۀ آن مطلب به گونۀ مستقیم و غیرمستقیم، همه مسلمانان، اعم از خلفای راشدین، سایر صحابه، تابعین و اتباع تابعین و نیز علمای امت اسلامی در تمام عرصههای دانش را به خلافکاری در برابر قرآن و سنت نبوی متهم داشته است. او ادعا داشته که گویا الله متعال، دین اسلام، قرآن کریم و پیامبر اسلام را مخصوص و محدود به مکه و اطراف آن فرستاده است و پیامبر اسلام نیز چنین عمل کرده و جز مکه و اطراف آن را دعوت نکرده است. اما این امت اسلامی بودند که از اولین دورۀ خلفای راشدین بعد از پیامبر صلی الله علیه وسلم، تا آخرین دوره یعنی هماکنون، خیانت ورزیدهاند و برخلاف دستور قرآن و سنت نبوی، اسلام را جهان شمول معرفی داشتهاند. Continue reading

آزادی

نویسنده: عبدالبصیر صهیب صدیقی
تاریخ انتشار : 11.05.2020فریاد آزادی
تذکر: این مرقومه باز سازی مضمونی ادبی وفلسفی من است که تقریباً حدود 30 سال قبل به رشتۀ تحریر در آمده بود ، پس از تلاش‌ها و جستجو ها نیمی از آنرا بلاخره از طریق برادر معزز و فعال در عرصۀ حقوق و صلح برادر صدیق منصور انصاری بدست آوردم و نیمی از آنکه از دسترسی من بیرون است در یک آرایش نو واژه‌ها و جملات با حفظ محتواء که در ذهن داشتم ، باز سازی کردم و خدمت علاقه‌مندان تحلیل ارائه میدهم. Continue reading

پاسخ یک پارادوکس فکری در مورد بیماری کرونا

نوشتۀ فضل الرحمن فقیهی؛ استاد دانشگاه هرات
تاریخ انتشار: 04.05.2020گ.م
اشاره
در برخی صفحات اجتماعی در بارۀ بیماری کرونا و امراض ساری عمومی، پرسش پارادوکس گونه یی مطرح میشود. بدین گونه که چه گونه این امراض، از جانب برخی عالمان دین، برای مؤمنان، رحمت الهی دانسته میشود و برای کافران، عذاب الهی قلمداد میشود.
برخی کاربران صفحات، این ادعا را به زعم خود، نادرست و ناممکن میشمارند و بدین سبب بر علمای دین، توهین و تحقیر روا میدارند و آنان را به القاب ناسزایی یاد میکنند. این در حالی است که از جانبی، توهین و تحقیر هرکس از جمله عالمان دین، حرام است و از جانبی، اندیشۀ رحمت الهی دانستن بیماریها برای اهل ایمان و عذاب دانستن آن برای کافران و فاسقان، مورد تأیید شریعت اسلامی است.
این نوشتۀ کوتاه، به بحث در مورد این پارادوکس میپردازد. Continue reading

نقد اندیشۀ سکولاریستی تقدم عرفان و اخلاق بر عقیده و فقه اسلامی

نویسنده: فضل الرحمن فقیهی استاد دانشگاه هرات
تاریخ انتشار: 04.05.2020R.b
مقدّمه
سیکولارستان ادعا میکنند که دین، مجموعۀ اخلاقیات است و عرفان را نتیجۀ این اخلاقیات برمیشمارند و از ِیاینرو میخواهنند عقیده و فقه اسلامی را چیزی زیادی و بیهوده تلقی کنند.
اینان دین را به طور مطلق از داشتن برنامه و نظام زندگی عاری میدانند. از اینرو، با عقاید اسلامی که از آن به کلام تعبیر میکنند و نیز با فقه اسلامی که در حقیقت، برنامۀ برای زندگی انسانی است، سرِ سازگاری ندارند. برای جاافتادگی خلاف ورزیهای خود در مسائل و موضوعات گوناگون، عرفان و اخلاق را بر عقیده و فقه اسلامی مقدّم میشمارند و میخواهند ادعا نمایند که جامعۀ انسانی وقتی به اخلاق و عرفان آراسته شود، نیازی به دانش عقیده و فقه ندارد. از همین رو یکی از نیمچه سیکولارها از شکوفایی فقه اسلامی به «رشد سرطانی فقه» تعبیر کرده بود که اکنون نیاز به بحث در آن مورد نیست.
در این مطلب، ادعای «تقدم عرفان و اخلاق بر عقیده و فقه اسلامی» سیکولارستان در پرتو نصوص شرعی اعم از کتاب و سنت، مورد نقد و ارزیابی قرار میگیرد.
حقیقت این است که برخلاف ادعای سیکولارستها، این عقیده و فقه اسلامی است که بر اخلاق و عرفان، تقدم دارد؛ بلکه عرفان و اخلاق در حقیقت امر، نتیجه و برآیند عقیدۀ سالم و عمل مخلصانه به فقه اسلامی است. یعنی اینکه بدون عقیدۀ سالم مطابق کتاب و سنت، و بدون داشتن دانش و عمل به فقه اسلامی، هرگز کسی به مدارج عالی از معرفت و اخلاق، دست یافته نمیتواند. در زیر این ادعای ما با دلایلی از کتاب و سنت و زندگی پیامبر اسلام به بحث گرفته میشود. Continue reading

اسلام و دیموکراسی

نویسنده: صهیب ان سلطان Autor:Sohaib .N SultanSohaib
مترجم : عبدالبصیر صهیب صدیقی
تاریخ انتشار :02.05.2020
نوت : این ترجمه یک ترجمۀ آزاد است و زیادتر بر مفهوم ابتناء دارد تا بر لغات و واژه ها و گرامر بکاربرده شده از طرف نویسنده و هم چنان قابل ذکر
است که آنگاه که ضرورت این محسوس شد که برخی جا ها وضاحت بیشتر داشته باشند اضافاتی داخل قوس ها را افزودیم.

اصل جستار :
قبل از آنکه در رابطه با اسلام و دیموکراسی به جستجو و تحقیق پرداخته شود، مهم است که فهمیده شود که دیموکراسی چیست . این به این دلیل مهم است که اغلب دیموکراسی به اشتباه با فرهنگ و جامعۀ غربی یکی دانسته می شود و به این دلیل است که برخی تحلیگران سازگاری اسلام با دیموکراسی را رد می‌کنند و معتقد اند که اسلام و سیکولاریزم سیستم های متضاد اند یعنی نقش خدا با نقش و رول انسان سازگار نیست ، بنابرین در فرهنگ اسلامی فقدان نگرش آزاد و لیبرال اجتماعی برای جامعه های آزاد و دیموکراتیک برجسته و چشمگیر است. Continue reading

تعداد رکعات نماز تراویح در پرتو نصوص شرعی و فقه اسلامی

نویسنده: فضل الرحمن فقیهی استاد دانشگاه هرات
تاریخ انتشار: 5ام رمضان المبارک 1441 هجری مطابق با 28.04.2020تراویح۲
مقدمه
ماه رمضان از بهترین ماه‌های سال است که عبادت در آن، ارزش بیشتری در نزد الله متعال دارد. از جمله عباداتی که در این ماه سنت شده و مؤمنان به اقامۀ آن می‌پردازند، نماز تراویح است که این ماه مبارک را بیشتر با شأن و شکوه می‌سازد.
یکی از مواضع اختلاف در میان امت اسلامی و به‌خصوص در دورۀ معاصر، که مربوط ماه رمضان می‌باشد، تعداد رکعات نماز تراویح است که گاهی متأسفانه به اختلاف نزاع، منجر شده است. بیشتر اهل سنت، تعداد رکعات تراویح را بیست رکعت می‌دانند و بدان عمل می‌کنند و بر این روش سخت پایبنداند. شماری هم هشت رکعت می‌خوانند و فقط بر این روش پافشاری می‌دارند. عده‌یی از طرفین، روش خود را مشروع و روش دیگر را بدعت و خلاف سنت، می‌دانند و با پافشاری بر نظر خود، زمینۀ اختلاف نزاع در میان امت اسلامی را فراهم می‌سازند.
تعداد زیادی از مردم ما نیز از این ناحیه، دچار تردد و نگرانی می‌شوند و روز تا روز، نزاع دامن زده می‌شود. این اخلاف نظر، گاهی به حدی رسیده که به زد و خوردهای فزیکی منجر شده و مناقشات به منازعات و بغض و عداوت کشیده است. تعدادی از مردم جامعۀ اسلامی، همراه با اخلاصی که دارند، از جانبین می‌پندارند که گویا جز روشی که آنان به ادای نماز تراویح می‌پردازند، روش دیگری جواز ندارد. اندیشۀ عدم جواز روش‌های دیگر، حتی ذهن و فکر تعدادی از امامان مساجد را نیز در بر گرفته است؛ چه شاید کمتر مطالعۀ دقیق و فراگیر در این زمینه داشته باشند.
در این مقاله به بیان دیدگاه فقها در این مورد پرداخته می‌شود و راه حل این اختلاف که گاهی به نزاع کشیده ارائه خواهد شد. Continue reading

نگاهی بر نقد تفکر تاریخی دین و صور بلندی بنام روشنفکری دینی

ترکیز بر اهم نکات مقالات برخی مدعیان روشنفکری دینی در نقد اینکه وباء ( در زمان ما : کرونا ) تأثر دوسویه دارد کوانتم
یعنی رحمت و عذاب بودن آن در رابطه با اسلام یا ایمان و کفر
نویسنده و نقاد: عبدالبصیر صهیب صدیقی
بخش دوم:
تاریخ انتشار : 15.04.2020
بر برخی نکات یاداشت شده و برگرفته از افکار و ذهنیت های مدعیان روشنفکری دینی از این صفحه و آن صفحه که به شکل فهرستی تنظیم شدند ، بحث در حد کفاف طرح ریخته شد ودر شکل و صورت بخش اول تقرر حضوری اش را در خانوادۀ رسانه‌های انترنیتی تثبیت کرد و بحث بر برخی نکات دیگر ، ازنکات یاداشت شده مطابق فهرست به بخش دوم مؤکول شد . در یک جمع‌بندی منسجم‌تر و کلی‌تر بر ذهنیت و افکار مدعیان روشنفکری دینی جامعۀ ما ، مطابق با نکات فهرست شده از ذهنیت و افکار مدعیان روشنفکری دینی سه عرصه نمایان و هویدا است که این عرصه ها عبارتند از:
1. عرصۀ کلامی که نوعی رابطۀ ارگانیک با فلسفه دارد.
2. عرصۀ حدیثی و روائی.
3. عرصۀ عرفانی در رابطه با ساینس ( با چاشنی فزیک کوانتم )
عرصۀ کلامی و فلسفی دیدگاه مدعیان روشنفکری دینی به حد کفاف و مقتضی در بخش اول پرداخته شد ، بحث بر عرصۀ حدیثی و روایی و عرصۀ عرفانی با چاشنی فزیک کوانتم و به انظمامیت درآوردن این دو عرصه در بخش دوم طرح ریخته شد و وعده داده شد .
مدعیان روشنفکری دینی جامعۀ ما در قطار ساختن و ردیف کردن واژه‌ها و لغت‌ها مهارت زیاد دارند و واژه ها را در سخن گفتن های شان ، در اسناد نوشتاری شان چنان بکار می‌برند که برخی از کم سوادی و کم دانی فکر می‌کنند یا گمان می‌برند که این مدعیان روشنفکری دینی مشعل های نورانی کوی و برزن معرفت اند و می‌توان دست در دست آن‌ها داد و بر تاریکی ها چیره شد .
با کمی تأمل هر کم خوان و کم سواد هم می‌تواند که بر عوج و کجی افکار این‌ها و متضاد اندیشی این مدعیان روشنفکری دینی جامعۀ ما پی برند و شارلتان بازی‌های شانرا در بازی باکلمات و واژه‌ها دریابند.
همانگونه که در بخش اول این عنوان یک نقد کارا به انظمامیت رسید ، در بخش دوم این عنوان نیز قصد و آهنگ این شد تا با یک نقد علمی و اثر گذار نشان دهیم که در تاریکستان جهان مشعلداران و چراغ بدستان کیانند و پاسبانان تاریکی ها و تاریک نشینان کیانند . Continue reading

{مکثی بر یک مقاله} ( در رابطه با رحمت و عذاب وباء )

نویسنده و نقاد : داکتر محمدالله صخرهکرونا
تاریخ انتشار : 12.04.2020

الحمد لله والصلوة والسلام علی رسول الله
مقالهء را زیرعنوان” آیا کرونا رحمت الهی است” ازیکی صاحب قلمان محترم خواندم که البته در این باب بویژه درجامعهء افغانی بسیار گفته ونوشته شده است، ولی از اینکه نویسندهء محترم هم صاحب منصبِ رفیع دپلماسی اند وهم دارای ثقل فرهنگی در گوش مسند نشین قدرت اند،وهم از اینکه در نوشتهء خود نتیجهء کوبنده وعصمت شکنندهء را مترتب ساخته اند که معقول نیست،لازم دیدم ازکنارمقالهء مذکور بی التفات نگذرم ونکاتی را زیرعنوانِ ملاحظات تذکر دهم.تا به تعبیر مولوی لبیکی به صدای حقِّ مغدور باشد:
تو مرا چون برّه دیدی بی شبان
تو گمان بردی ندارم پاسبان.
از اینکه مقالهء مذکور در ارایهء مقصود خود ماهرانه قالب کاری شده است خوانندهء فاقد المطالعه یا ناقص المطالعه از لابلای ان به اعتقاد اسلامی چنان میبیند که بار دوشی باشد چه رسد به اینکه خوانندهء مذکور همت کند وکمر مقایسه بربندد و خصائص توحید اسلامی را که سرامد ادیان است ومفاهیم ارزشمند اسلامی را که ضامن ترُفع انسان از تنزل در بهیمیت است درک کند. Continue reading

نگاهی بر نقد تفکر تاریخی دین و صور بلندی بنام روشنفکری دینی

ترکیز بر اهم نکات مقالات برخی مدعیان روشنفکری دینی در نقد اینکه وباء ( در زمان ما : کرونا ) تأثر دوسویه دارد یعنیگ گ گ رحمت و عذاب بودن آن در رابطه با اسلام یا ایمان و کفر.

نویسنده : عبدالبصیر صهیب صدیقی
تاریخ انتشار : 11.04.2020
بخش اول :

این روز ها که ویروس کرونا و شیوع مرض زائی این ویروس سراسر جهان را درنوریده و یک آسیب جهانی را رقم زده است که این آسیب بیشتر از همه صحت و سلامتی انسان‌ها را در وسعت بسیار زیاد و گسترده تحت تأثیر قرار داده و در حد تقریباً 2 فیصد مرگ و میر ها را به حیث یک پدیدۀ محسوس و غیر قابل انکار در برابر دید علمی و دید انسان قرار داده است که بشریت خود در برابر شیوع این ویروس و بیماری نأشی از آن به عجز تمام زانو زده است.
اثرات آن در اجتماع هم محسوس است و آن اینکه جنب و جوش اجتماعی در باهم بودن‌ها به عنوان یکی از تدابیر مهار کننده در سراسر جهان مختومه اعلان شده است ، سیستم تعلیمی در خانه ها محصور شد ، اثرات بد آن بر سیستم افتصادی جوامع بشری همانقدر برجسته و چشمگیر است که در عرصۀ صحت و یا هم شاید هم زیاد تر ازآن زیرا جهان به یک بحران جدی اقتصادی مواجه است که نه مسلمان و نه غیر مسلمان نه مسیحی و نه هم یهودی ، نه فقیر و نه امیر و نه دارا بی تأثیر مانده اند و یا می‌مانند .
در چنین اوضاع و احوال همیشه دیده می‌شود و دریافته می‌شود که دین ستیزان علیه و بر ضد تعلیمات دینی و اعتقادات دینی در محکمۀ بنام عقل اقامۀ دعوا می‌کنند و با فراهم سازی شهودی از جنس و نوع و فصل ماتریالیزم و دلایل پینه و وصله از ساینس ، دین و اعتقاد دینی را به صورت کل محکوم می‌کنند که عمده هدف دین ستیزان جوامع شرقی دین مقدس اسلام است و این حالات را شرایط مساعد و خوب برای طرد اعتقادات و باور های دینی میداندد و لحظۀ را هم در این تلاش از دست نمی دهند. درین بحبوبه شیپورها و صور های دیگر به گوشها می‌رسند که خود را روشنفکری دینی می‌خوانند و گویا بر حال زار دین دل می سوزانند و از دین دفاع می‌کنند تا هم دین ستیزان را مجاب کنند و هم به گفتۀ خود شان باورمندان سنتی دین را مجاب سازند.
در این گیرودار بنده هم به عنوان یک نویسنده که از محیط وپیرامون خود تأثر می‌پذیرم ، با مواضع و طرز فکر مشخص دینی خود قدم به عرصۀ دلایل گذاشتم تا با نقد دیدگاه‌های همدیگر گفتمان دینی را بارور سازیم. Continue reading